Dwaj bracia artyści : zarys życia towarzyskiego XIX wieku (Potocki Leon) str. 8

święcił swój pędzel upięknieniu królewskich pałaców. To co zamyślał monarcha, miłośnik sztuk i nauk, to co przez ciąg długiego żywota marzył wielki artysta, dopiero za panowania cesarza Aleksandra błogi owoc przynieść miało; uniwersytet w Warszawie założonym został, a Marcelli Bacciarelli mianowany dziekanem wydziału sztuk pięknych. W drugim dziedzińcu zamkowym na dole, mieściły się przez lat kilkadziesiąt oryginalne odlewy z gipsu, najsławniejszych posągów i popiersi rzymskich, przesłanych niegdyś w darze przez papieża Ganganellego królowi polskiemu. W bocznej sali przeznaczonej na malarnią ćwiczyła się młodzież; ztamtąd na malarzów wychodziła.1) Dalej była pracownia samego Bacciarellego, tam przez pół wieku z pędzlem w ręku, dużo przedumał, niejedne myśl gienialną rzucił na płótno.
I czemuż ten, któremu stwórca tak wielkich udzielił zdolności, obwiany powietrzem rozpieszczonego dworu, używał ich najczęściej na oddanie rysów niejednej słynnej piękności, lubownicy zniewieściałego króla? Czemuż niemi pozawieszał ściany komnat

----------------------------------
1) Tokarski, ojciec Kucharski, Walii, Padurowski i inni. Uczyli się rysunków Marszałliiewicz, Paszkiewicz, Janiszewski, Misiewicz, John sztycharz, głuchoniemy Siennicki, Pauczyński i Stachowicz.

monarszych, poumieszczał je w apoteozach na sufitach warszawskiego zamku i łazienkowskiego pałacu? Czemuż również jak ówcześni poeci, zniżał się do pochlebstwa, i kiedy oni niejedne wszetecznicę uwielbiali rymem, on ją nie zatartemi farbami malował? Imiona osób składających tę galeryą zepsucia czas zaciera, zapomnieniem pokrywa, i kiedy artystyczną w nich tylko piękność arcydzieła sztuki potomność podziwiać będzie, wtedy dopiero imię mistrza, oczyszczone z wszelkich światowych wymagań, powodów i nagannych słabości, w poczet wielkich malarzy ośranastego stulecia policzonym zostanie!
Gdy major Druźbacki z Michałem Polińskim wchodził do pracowni Bacciarellego, Ośmdziesięcioletni starzec przed stalugą siedział, z pędzlem w ręku kończył obraz odtąd tak znany, owego wodza, którego żywot cały w tych się słowach zamykał: Zył dla ojczyzny, zginął dla sławy.1) Usłyszawszy wchodzących, rzucił ku drzwiom okiem, powstał
i majora serdecznie powitał.
"Panie Bacciarelli." rzekł major wskazując na Michała, "przedstawiam ci syna naszego Józefa Poliń-

-----------------------
1) Józef książę Poniatowski..

skiego, dobry chłopiec, zdatność w nim znajdziesz, a poczciwe serce odziedziczył po ojcu."
"Najlepsza to spuścizna," odpowiedział malarz, " największe bogactwo, najpewniejsza rękojmia przyszłości!" Po niektórych zapytaniach i odpowiedziach tyczących się sztuki, po przejrzeniu teki z rysunkami przyniesionej przez Michała, malarz badawczćm okiem spojrzawszy na niego, a przypomniawszy, że sam był dworakiem: "Co to za piękna twarz," zawołał, "gdyby żył za czasów nieboszczyka króla, byłby fortunę zrobił."
"Panie dziekanie, " przerwał mu major, "gdyby był żył w owych czasach, o których wspominasz, piękną twarzą nie byłby się fortuny dorabiał, i bez urazy, nie pędzlem ale czem innem stałby się użytecznym krąjowi. "
"Zawsze żołnierz żołnierzem, " odpowiedział z uśmiechem Bacciarelli, ściskając majora za rękę. Poczem zasiadł z nim na kanapie, młodzieńca posadził na krześle i zajmująca rozpoczęła się rozmowa.
Starzy o przeszłości rozprawiać lubią, wspomnieniem się karmią, wspomnieniem żyją, i kiedy młodzi na skrzydłach wyobraźni za nieznanem gonią, tamci przypominają sobie to co minęło lecz było! Młody szuka, uchwycić pragnie, stary trzyma, wypuścić

się lęka, lecz musi; dla pierwszego uśmiech i nadzieja, dla drugiego westchnienie i tęsknota!
Skoro major z Michałem pożegnawszy się z panem Bacciarellim wychodzili z jego pracowni, przeprowadził ich do sali gdzie, kilkunastu uczniów pracowało z zajęciem, a odwróciwszy się do najstarszego z nich czyli raczej do zastępcy swojego, już osiwiałego na tym urzędzie: "Panie Padurowski," rzekł, "polecam panu Michała Polińskiego, syna dawnego przyjaciela mojego, młodzieńca pełnego zdatności i ochoty. Umieściłem go w mojej szkole i tobie pod opiekę oddaję. "